Görüntüleme neden gerekir?
Bazı sağlık sorunları muayene ve laboratuvar testleriyle tam olarak aydınlatılamaz. Kırık bir kemik, yutulmuş bir yabancı cisim, mesanedeki bir taş veya bir organdaki büyüme ancak görüntülemeyle değerlendirilebilir. Kliniğimizde dijital röntgen ve ultrason, muayene bulgularını tamamlayan iki temel araçtır. Hangisinin gerektiğine şikâyete ve muayene bulgularına göre hekiminiz karar verir; bazen ikisi birlikte kullanılır.
Dijital röntgen
Röntgen, vücudun içini düşük dozda X ışınıyla görüntüleyen bir yöntemdir. Dijital sistemde görüntüler kısa sürede ekrana gelir; hekiminiz görüntüleri sizinle birlikte inceleyebilir ve gerektiğinde yakınlaştırarak ayrıntılara bakabilir.
Röntgenin sık kullanıldığı durumlar
- Topallama, düşme veya kaza sonrası kemik ve eklemlerin değerlendirilmesi
- Öksürük ya da nefes almada zorlanmada akciğerlerin ve kalp gölgesinin incelenmesi
- Yutulduğundan şüphelenilen yabancı cisimlerin araştırılması
- Kusma, kabızlık veya karında şişlik gibi şikâyetlerde sindirim sisteminin değerlendirilmesi
- Mesane taşı gibi bazı idrar yolu sorunlarının araştırılması
Her yabancı cisim röntgende görünmez. Kumaş veya plastik gibi bazı malzemeler net seçilemeyebilir; bu durumda hekiminiz ek görüntüleme ya da yakın takip önerebilir.
Ultrason
Ultrason, ses dalgalarıyla organların anlık görüntüsünü oluşturan ve radyasyon içermeyen bir yöntemdir. Röntgenin genel bir çerçeve sunduğu durumlarda ultrason, organların iç yapısını ve dokuları daha ayrıntılı göstermeye yardımcı olur.
Ultrasonun sık kullanıldığı durumlar
- Karaciğer, böbrekler, dalak ve mesane gibi karın içi organların incelenmesi
- Karın boşluğunda sıvı birikimi veya kitle şüphesinin değerlendirilmesi
- İdrar yolu şikâyetlerinde mesane ve böbreklerin yapısının incelenmesi
- Gebelik tespiti
- Kan tahlilinde normal dışı çıkan değerlerin nedeninin araştırılması
İki yöntem birlikte ne zaman kullanılır?
Örneğin sürekli kusan bir köpekte röntgen, bağırsaklarda yabancı cisim ya da gaz birikimi olup olmadığına dair genel bir fikir verirken, ultrason bağırsak duvarını ve çevredeki organları daha ayrıntılı gösterebilir. İdrar yolu şikâyeti olan bir kedide de röntgen bazı taşları ortaya koyarken, ultrason mesane duvarı ve böbreklerin yapısı hakkında ek bilgi sağlar. Bu iki yöntem çoğu zaman birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
İşlem nasıl yapılır?
- Muayene ve karar: Hekiminiz muayeneden sonra hangi görüntülemenin gerektiğini ve neden önerdiğini size açıklar.
- Hazırlık: Karın ultrasonundan önce, midenin boş olması daha net görüntü sağladığı için dostunuzun birkaç saat aç gelmesi istenebilir. Mesane incelenecekse işlemden hemen önce idrarını yaptırmamanız istenebilir.
- Pozisyon: Röntgende dostunuz kısa süreliğine farklı pozisyonlarda tutulur. Ultrasonda ise genellikle sırt üstü ya da yan yatırılır ve inceleme bölgesindeki tüyler bir miktar tıraşlanabilir.
- Sakinleştirme: Çoğu çekim uyanık hayvanda yapılabilir. Ağrılı, çok hareketli veya stresli hayvanlarda net görüntü almak için hekiminiz hafif bir sakinleştirici önerebilir.
- Değerlendirme: Görüntüler incelenir; bulgular ve sonraki adımlar sizinle paylaşılır.
Görüntüleme bulguları, muayene ve laboratuvar sonuçlarıyla birlikte yorumlanır. Görüntüler her zaman tek başına kesin bir teşhis koydurmaz; hekiminiz bulgulara göre ek tahlil, tedavi ya da belirli bir süre sonra tekrar görüntüleme önerebilir.
Görüntülemeye gelirken
- Varsa önceki röntgen, ultrason ve tahlil sonuçlarını getirin.
- Şikâyetin ne zaman başladığını, yutulmuş olabilecek nesneleri veya yaşanan kazayı mümkün olduğunca ayrıntılı anlatın.
- Ağrısı olduğunu düşündüğünüz dostunuzu taşırken ağrıyan bölgeyi desteklemeye çalışın; kedileri taşıma çantasında getirin.
Dostunuzun ip, iğne veya pil gibi tehlikeli bir cisim yuttuğundan şüpheleniyorsanız onu evde kusturmaya çalışmayın ve beklemeden veteriner hekime başvurun. Ani nefes darlığı ve ciddi travmalar da hemen değerlendirilmesi gereken durumlardır.